Nöbetçi Eczaneler
Anıtkabir Derneği tarafından yıllar süren bir çalışmanın ardından Atatürk’ün kişisel kütüphanesi dijital ortama aktarıldı. İlk kez 2001’de yayımlanan “Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar” serisi, artık derneğin resmi internet sitesi üzerinden ücretsiz olarak erişilebilir durumda. 24 ciltten oluşan arşivde, Atatürk’ün yaşamı boyunca okuduğu binlerce kitap listeleniyor.
Altını çizdiği satırlar ve kişisel notlar dikkat çekiyor
Dijital koleksiyonda yalnızca kitap adları değil, Atatürk’ün sayfa kenarlarına düştüğü notlar, altını çizdiği cümleler ve okuma alışkanlıklarına dair detaylar da bulunuyor. Bu notlar, onun düşünce dünyasını ve entelektüel merakını yakından anlamak için önemli ipuçları sunuyor.
Toplam 3 bin 997 kitap tespit edildi
Arşivin önsözünde yer alan bilgilere göre, bugüne kadar Atatürk’ün okuduğu toplam 3 bin 997 kitap tespit edildi. Bunların 1.741’i Çankaya Köşkü’nde, 2.151’i Anıtkabir’de, 102’si İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi’nde ve üçü Samsun Gazi İl Halk Kütüphanesi’nde bulunuyor. Dergi, harita, atlas ve nota albümleri ise bu sayının dışında tutulmuş.
En çok tarih kitaplarına ilgi gösterdi
Koleksiyondaki kitapların büyük kısmını tarih eserleri oluşturuyor. Filibeli Ahmet Hilmi’nin “Tarih-i İslam”, Ahmet Refik’in “Umumi Tarih”, Necip Asım’ın “Türk Tarihi”, Leon Caetani’nin “İslam Tarihi” ve Ziya Gökalp’in “Türk Medeniyet Tarihi” gibi eserler dikkat çekiyor. Bunların yanı sıra “Yunan Halklarının Oluşumu”, “Avrupa’nın Entelektüel Gelişiminin Tarihi”, “Darvincilik” ve “Kadın ve Tanrı” gibi farklı kültürel ve bilimsel alanlardan kitaplar da yer alıyor. Kitapların Türkçe, Arapça, Osmanlıca ve Fransızca dillerinde yazıldığı görülüyor.
Türk ve İslam tarihine özel ilgisi vardı
Atatürk’ün kütüphanesi, onun Türk ve İslam tarihine olan ilgisini açık biçimde gösteriyor. Orta Asya, Moğol tarihi ve Türk dilleri üzerine birçok not tuttuğu, ayrıca Fince, Macarca ve Mançuca gibi Ural-Altay dillerine de merak duyduğu belirtiliyor. İslam tarihi kitaplarından birinde şu bölümün altını çizdiği görülüyor: “Arap ulusunda gerçek erdemi yaratan, ahlakı keşfeden İslam dini ve diğer bir tabirle söyleyecek olursak, Hz. Muhammed’in yüce kişiliğidir.”
Kadın hakları ve toplumsal yönetim üzerine notlar
Atatürk’ün tarih kitaplarında özellikle devlet yönetimi, toplum inşası ve kadın hakları üzerine yoğunlaştığı görülüyor. Bu konulara dair altını çizdiği bölümler, Cumhuriyet reformlarının düşünsel köklerini de yansıtıyor.
Voltaire’in eserlerine derin ilgi gösterdi
Arşivde dikkat çeken noktalardan biri, Atatürk’ün Voltaire’in “Tüm Dramatik Şaheserlerini İçeren Tiyatrosu” kitabına özel bir önem vermesi. Bu eserden çok sayıda alıntı not etmiş. Özellikle şu cümlelerin altını çizdiği belirtiliyor: “Bir arkadaşa ihtiyacım var, şimdiye kadar hiç olmadı. Kalbimin ihtiyacı var.” ve “Suça yönelmek haksız düzene itaat etmektir.” Sosyal medyada sıkça paylaşılan “Kralları yok etmek (istiyorum) Halk yaşayacak” notunun da bu eserde geçtiği aktarılıyor.