Neoliberal yıkımın sembolü TEKEL: Cumhuriyet değeri 1,2 milyar TL’ye satıldı

AKP iktidarının özelleştirme politikaları, Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren büyük birikimlerle kurulan TEKEL gibi kurumları hedef aldı. Türkiye’yi tütün üretiminde dünya liderlerinden biri yapan ve tarım ekonomisinin can damarı olan TEKEL, 2003 yılından itibaren uygulanan politikalarla adeta tasfiye edildi. Kurumun elindeki varlıkların büyük bir bölümü, 2007 yılı sonuna kadar satılarak elden çıkarıldı. Bu süreçte, Türkiye’nin neoliberal dönüşümünün en somut adımlarından biri olarak görülen TEKEL özelleştirmeleri kapsamında 83 taşınmaz, değerinin çok altında bedellerle sermayeye devredildi. 2003-2007 dönemini kapsayan bu satışlardan devletin kasasına giren toplam para sadece 1 milyar 220 milyon 25 bin TL oldu.

İkiz kuleler ve değerli araziler sermayeye geçti

TEKEL taşınmazlarına yönelik en büyük satışlar 2006 ve 2007 yıllarında yapıldı. 2006’da Ankara Lodumlu’da bulunan ve “İkiz kuleler” olarak bilinen iki dev bina, 132,8 milyon TL karşılığında Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ne (TOBB) verildi. En büyük satış ise 2007’de İstanbul Ortaköy’deki değerli bir TEKEL taşınmazının 1 milyar 66 milyon TL’ye Zorlu Yapı’ya devredilmesiyle gerçekleşti. Yıllara göre satışlar incelendiğinde, 2003’te 7 taşınmazdan yaklaşık 8 milyon TL, 2004’te 23 taşınmazdan 7,1 milyon TL ve 2005’te 20 taşınmazdan sadece 3,2 milyon TL gelir elde edilmesi, satışların ne kadar düşük bedellerle yapıldığını gözler önüne serdi.

“Amaç yandaşı beslemek”

CHP Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırloğlu, TEKEL’in yok pahasına devredilmesini, “AKP iktidarının Türkiye’ye dayattığı yıkım politikasının en acı örneklerinden biri” olarak niteledi. Bakırlıoğlu, satışlardaki asıl amacın kamuya gelir sağlamak değil, “yandaş sermayeyi beslemek” olduğunu savundu. Bakırlıoğlu, iddialarını şu örneklerle somutlaştırdı: “1975’te inşaatına başlanan, 300 milyon dolar harcanarak tamamlanan ama bir türlü faaliyete geçirilmeyen Akhisar Sigara Fabrikası’nın arazisi tam bin 200 dekar. Üzerinde binaların bulunduğu 403 bin metrekarelik kısmı 2017 yılında ihaleye çıkarıldı. O dönem en yüksek teklif 20 milyon TL idi, düşük bulunduğu için iptal edildi. Ancak bir yıl sonra aynı arazi, sadece 12 milyon liraya yine aynı firmaya verildi. Saruhanlı’daki 155 bin metrekarelik TEKEL arazisi ve depoları 12,6 milyon TL’ye satılıyor. Alıcı, sadece depoları hurda diye söküp 5 milyon TL kazanıyor. Ardından arsanın bir kısmını 12 milyon liraya ikinci firmaya satıyor. Kalan 100 dönüm değerli arazi, yanında kar kalıyor. Bizim oralarda buna, ‘Çayın taşıyla çayın kuşunu vurmak’ denir.”