Nöbetçi Eczaneler
Donald Trump’ın uzun süredir üzerinde çalıştığı ve Birleşmiş Milletler’e (BM) alternatif olabileceği imasında bulunduğu “Barış Kurulu” projesi hayata geçiyor. Küresel çatışmaları çözme vaadiyle yola çıkan ancak Batılı müttefikler tarafından mesafeli yaklaşılan bu yapı, Davos’taki Dünya Ekonomi Forumu sırasında resmiyet kazanmaya hazırlanıyor. Eylül ayında ilk kez Gazze ateşkes planının bir parçası olarak ortaya atılan fikir, CNN’in ulaştığı taslak tüzüğe göre kapsamını genişleterek kalıcı bir uluslararası örgüte dönüşme sinyalleri veriyor.
Trump süresiz başkan koltuğunda oturacak
Ortaya çıkan taslak metin, örgütün yönetim şemasına dair çarpıcı detaylar içeriyor. Buna göre Donald Trump’ın kurulda “süresiz başkan” sıfatıyla görev yapması ve bu yetkinin ikinci başkanlık döneminin sonrasına da sarkması planlanıyor. Kurulun üst yönetimini oluşturacak “kurucu yürütme kurulu”nda ise Trump’ın damadı Jared Kushner, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, özel temsilci Steve Witkoff ve eski İngiltere Başbakanı Tony Blair gibi isimlerin yer alacağı belirtiliyor. Trump’ın bu yapıda veto yetkisi ve üye çıkarma gibi geniş yürütme güçlerine sahip olacağı da sızan bilgiler arasında.
Daimi üyelik için 1 milyar dolar şartı
Trump yönetimi bu yeni oluşum için geniş çaplı bir davet listesi hazırladı. Elli ülkeye gönderilen davetlerin ardından yaklaşık 35 ülkenin imza törenine katılması bekleniyor. Ancak katılım şartları arasında yer alan maddi yükümlülükler tartışma yarattı. İddialara göre kurulda “kalıcı koltuk” sahibi olmak isteyen ülkelerin 1 milyar dolar ödemesi gerekecek ve bu fon Gazze’nin yeniden inşasında kullanılacak. Daveti kabul edenler arasında Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Macaristan ve Arjantin gibi ülkeler bulunuyor. Buna karşılık Fransa ve Norveç, girişimin BM’nin rolünü zayıflatacağı gerekçesiyle teklifi reddetti. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise anayasal engelleri gerekçe göstererek törene katılmayacağını bildirdi.
Listede tartışmalı isimler var
Kurulun katılımcı listesi jeopolitik dengeler açısından da dikkat çekici unsurlar barındırıyor. Hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin yakalama kararı bulunan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun kurula dahil olduğu, ancak Türkiye ve Katar’ın varlığından rahatsızlık duyduğu ifade edildi. Ayrıca Belarus lideri Aleksandr Lukaşenko’nun da yapıda yer aldığı görülüyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de davet edildiği ve Trump cephesinden olumlu yanıt alındığı iddia edilse de Moskova’dan henüz resmi bir doğrulama gelmedi. Ukrayna lideri Zelenski ise Rusya ile aynı çatıda bulunmanın zorluğuna dikkat çekti. Trump ise CNN’e verdiği demeçte, “Kurulda tartışmalı isimler var” itirafında bulundu.
Birleşmiş milletler ile yetki karmaşası
Girişimin en çok eleştirilen yönü, mevcut uluslararası sistemle nasıl entegre olacağı sorusu. Trump’ın bu yapının BM’nin yerini alabileceğine dair imaları kaygı yaratırken, BM cephesinden yanıt gecikmedi. Birleşmiş Milletler’in üst düzey insani yardım yetkilisi Tom Fletcher, “BM hiçbir yere gitmiyor” diyerek kurumun kalıcılığını vurguladı. Güvenlik Konseyi’nin kasım ayında aldığı kararla kurula sadece Gazze özelinde ve 2027 yılına kadar sınırlı bir yetki verdiği biliniyor. Ancak yeni taslakta kurulun, çatışma tehdidi altındaki tüm bölgelerde barış ve yönetişimi teşvik edecek bir yapı olarak tanımlanması, yetki sınırlarının Gazze’yi aşacağının sinyalini veriyor.